Afghanistan en skiën. Twee woorden die je niet meteen met elkaar associeert. Ver weg van al het geweld dat nog altijd woedt in het land, ontwikkelt zich langzaam maar zeker een skicultuur. Sajjad Husaini en Alishah Farhang willen zelfs de eerste Afghaanse winterolympiërs ooit worden.

Door MICHAËL CLAESSENS

Afghanistan staat de laatste kwarteeuw gelijk aan oorlog en geweld. Het land zat verwikkeld in conflicten met de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie en de taliban zaaien er vandaag nog altijd angst. Het land is dus niet meteen een aantrekkelijk bestemming voor je wintervakanties. Tegenwoordig groeit er echter langzaam maar zeker een skicultuur in de landelijke streek Bamyan, zo’n 180 kilometer ten westen van de hoofdstad Kabul. De plek ligt aan de voet van het Koh-i-Baba-gebergte, dat deel uitmaakt van de centrale hooglanden van Afghanistan, het meest westelijke stuk van de Himalaya. Pittoreske chalets ga je er niet vinden, “qala’s” of burchten gemaakt van modder des te meer. Het is dus niet meteen Chamonix of Les 3 Vallées, maar toch is het een ideale plek voor wintersport. De bergen zijn ongerept en het is er veilig om aan buitenactiviteiten te doen, omdat de taliban de regio nooit helemaal in hun greep hebben gekregen. Alishah Farhang en Sajjad Husaini, twee Afghaanse berggeiten, hebben de skimicrobe te pakken en willen nu sportieve geschiedenis schrijven.

Laarzen, houten planken en touw

Farhang en Sajjad Husaini maakten kennis met de skisport toen enkele westerlingen op avontuur waren in de Afghaanse bergen. Ze hadden skimateriaal bij en wilden de lokale bevolking laten proeven van de skisport. Eén van hen was de Zwitserse journalist Christoph Zürcher. Het begon als een gek idee, maar niet veel later richtte hij samen met de Afghaan Gull Hussain Baizada in 2011 de Bamyan Ski Club op. De club, gefinancierd met Zwitsers geld, leidt nieuwsgierigen op en organiseert de Afghan Ski Challenge, één van de weinige skiwedstrijden in Afghanistan. Tegenwoordig kunnen de Afghaanse skifanaten er gebruik maken van gedoneerd skimateriaal in plaats van laarzen, houten planken en touw. Vorig jaar ging er ook de eerste skilift open. Voorlopig is dat nog een primitieve touwlift die aangedreven wordt door de motor van een brommer, maar het is zeker een verbetering wetende dat skiërs voordien met de benenwagen de berg op moesten.

Farhang en Husaini zijn twee talenten die in het oog sprongen en Zürcher zorgde ervoor dat ze met sponsorgeld kunnen trainen in het luxueuze wintersportoord van St. Moritz in Zwitserland. Inmiddels zijn ze zo goed dat ze niet meer mogen meedoen aan de Afghan Ski Challenge. Ze braken door en zijn sinds 2017 lid van de Internationale Skifederatie. Ze doen mee aan wedstrijden op het hoogste niveau in de slalom en de reuzenslalom en boeken voorlopig bescheiden resultaten. Ze zorgden al voor een primeur door als eersten mee te doen aan het WK skiën in St. Moritz in 2017, maar ze mikken hoger: een deelname aan de Olympische Winterspelen. De twee zouden zo de eerste Afghanen ooit worden op de Olympische Winterspelen. In 2018 lukte het niet. Niet door slechte resultaten, maar door het ontbreken van een erkende skifederatie in Afghanistan. Zelfs met een officiële brief van president Ashraf Ghani werd hen de toegang geweigerd. Voor de Spelen van 2022 in Peking lijkt het licht wel op groen te staan. Afghaanse nieuwszender TOLOnews kwam in februari met een bericht dat Husaini en Farhang naar de Spelen mogen. Veel details zijn er nog niet, maar de Olympische droom lijkt dichterbij te komen. (lees verder onder de video)

De plek waar het licht schijnt

De twee zijn een opvallende verschijning in de skiwereld. “Oh sh*t, you’re from Afghanistan” is een van de reacties die Husaini geregeld krijgt. Ook Farhang vertelt dat hij mensen tegenkomt die zelfs niet eens weten dat er bergen zijn in Afghanistan. De verwarde reacties van mensen die niet weten dat Afghanistan meer is dan oorlog geven Farhang een gevoel van trots. Hij toont dat er ook positieve dingen gebeuren in zijn land.

Naast een Olympisch skiër wil Husaini ook een ambassadeur worden voor het Afghaanse skitoerisme. “We hebben hier echt goede bergen. Het gebied zou ideaal zijn voor een skiresort,” vertelt hij in de Financial Times. Deze winter nodigt hij samen met het Britse bedrijfje ISHKAR skiërs en snowboarders van over de hele wereld uit voor een 10-daagse reis in de Afghaanse bergen. Deelnemers zullen samen met Husaini en Farhang de streek rond Bamyan op en naast de piste kunnen verkennen. Om veiligheidsredenen kan de volledige reisroute niet openbaar worden gemaakt, want hoewel Bamyan veilig is, zijn Kabul en de provincies tussen de twee dat niet.

Het inspirerende verhaal van het duo en de schoonheid van de onontgonnen bergtoppen heeft fotograaf en Pulitzer-laureaat Daniel Etter geïnspireerd om een film te maken over het skiën in Afghanistan. De film, ‘Where The Light Shines’, ontleent zijn naam aan de vertaling van Bamyan: ‘de plek waar het licht schijnt’.

Skiën als uitlaatklep

Skiën is voor vele Afghanen een vlucht voor de harde realiteit. Als kinderen zijn Husaini en Farhang met hun families naar Iran gevlucht om te ontsnappen aan het geweld in hun eigen land. “De taliban kwamen naar de dorpen, verbrandden huizen en namen vrouwen mee”, getuigt Farhang. Ze keerden terug als jongvolwassenen, net toen de skiclub in Bamyan werd opgericht. Farhang is ervan overtuigd dat zijn sport niets dan voordelen biedt: “Oorlog is niet de oplossing en skiën is een uitstekende manier om positieve veranderingen teweeg te brengen.”

De Brit Chris Shirley, die met zijn The Hiatus Foundation Afghaanse atleten steunt, vindt dat de wintersport bijdraagt aan de geestelijke gezondheid en de bescherming van het milieu. Daarnaast heeft zijn organisatie als doel de Afghaanse jeugd weg te houden uit conflicten: “Skiën is een veilige en positieve uitlaatklep waar jongeren hun energie en frustraties kwijt kunnen”. De skiclub in Bamyan stimuleert ook gendergelijkheid, want zowel jongens als meisjes zijn welkom. In een land waar patriarchale regels vrouwen nog steeds onderdrukken, is het één van de weinige plekken waar meisjes mogen doen wat ze zelf willen.

Ze waren als kind op de vlucht voor de oorlog, maar reizen nu de wereld rond om deel te nemen aan de belangrijkste skiwedstrijden ter wereld. Het verhaal van Husaini en Farhang klinkt als een sprookje. De Spelen van 2022 zouden een nieuw hoofdstuk zijn in het sprookje. Een medaille zal er niet in zitten, maar een deelname is voor Husaini en Farhang een overwinning op zich.